نکاتی جهت صدور چک

ذکر دلیل صدور چک

نکته اول : درج بابت و علت صدورچک در متن چک

صدورچک و سفته قرینه بدهکاری صادر کننده است. بنابراین اگر هدف صادر کننده اعطای قرض یا تضمین اجرای تعهد است، باید به این مطلب تصریح کند در غیر اینصورت ممکن است صدورچک به عنوان بدهی صادر کننده تلقی شود. به عبارت دیگر اگر صادرکننده در متن یا در رسیدچک یا قرارداد پایه تصریح کند که آن بابت اعطای قرض به طرف مقایل داده شده است، وی به راحتی میتواند تقاضای استرداد وجه قرض داده شده را از گیرنده چک بنماید. یا چنانچه تصریح شده باشد که آن بابت تضمین اجرای تعهدات است، اگر دارنده مستقیم چک بخواهد از طریق دادگاه وجه آن را وصول نماید، باید احراز شود که از تعهد اصلی تخلف شده است و بدون احراز این مطلب دادگاه نباید صادرکننده را به پرداخت وجه آن محکوم کند.

زیراچک بابت تضمین در صورتی قابل وصول است که اثبات شود از تعهد اصلی تخلف شده است؛ همچنین در مواردی که هدف از صدورچک پرداخت بدهی است، مجددا بهتر است ذکر شود که آن بابت پرداخت کدام بدهی است زیرا ممکن است در صورت عدم ذکر این مطلب، طلبکار به موجب قرارداد پایه طرح دعوی کرده و مدعی شود که چک صادر شده ارتباطی با دین موضوع قرارداد نداشته و مربوط به بدهی دیگری است و نتیجتا موجب بروز ابهام و دردسر برای صادرکننده گردد.

قوانین چک

بهتر است دلیل صدورچک در متن چک ذکر شود.

تصریح به علت ممکن است در متن چک یا قرارداد پایه یا در رسیدچک صورت گیرد، اما بهتر است که صادر کننده به ذکر بابت در متن قرارداد اکتفا نکرده و در متن صدورچک نیز علت صدور را نیز ذکر نماید. به عنوان مثال اگر در متن چک ذکر شده باشد که بابت تضمین اجرای تعهدات است؛ در صورت برگشت خوردن و مراجعه دارنده به دادسرا، شکایت کیفری وی رد خواهد شد. بدون اینکه نیازی به حضور صادر کننده باشد. زیراچک بابت تضمین جنبه کیفری ندارد و با درج این عبارت روی چک دلیل دیگری برای اثبات لازم نیست.

اما اگر در متن به این مطلب تصریح نشده باشد به دلیل عدم اطلاع دادیار از این مطلب، صادر کننده به عنوان متهم احضار می شود که ممکن است احضاریه به دلیل تغییر نشانی صادر کننده از نشانی اعلام شده به بانک در حین افتتاح حساب به دست وی نرسد و دادیار به دلیل عدم حضور صادرکننده برگ جلب وی را صادر کند.

بنابراین اگرچه چک بابت تضمین جنبه کیفری ندارد ولی باید این امر اثبات شود که ساده ترین راه اثبات، ذکر این مطلب در متن چک است. مضافا بر اینکه در ماده 23 قانون جدید صدور چک ، اگرچه در متن چک ذکر شده بابت تضمین ، دارنده نمی تواند مستقیما به اجرائیات دادگاه مراجعه کند.

عدم صدورچک در وجه حامل

نکته دوم : از صدورچک در وجه حامل خودداری کنید.

چک در وجه حامل فاقد شفافیت لازم بوده و به همین دلیل در قانون صدورچک اصلاحی 1397، صدورچک و ظهرنویسی در وجه حامل ( دو سال پس از لازم الاجرا شدن این قانون یعنی از تاریخ 1399/20/20 به بعد) ممنوع شده است، ولی به فرض مجاز بودن هم، صدور چک در وجه حامل توصیه نمی شود.

صدورچک در وجه شماره حساب

نکته سوم : امکان انتقال و ظهرنویسی چک را محدود یا سلب کنید.

خطرچک برای صادر کننده ناشی از انتقال و گردش آن است. زیرا با انتقال آن به اشخاص ثالث اصولا صادر کننده مکلف یه پرداخت وجه آن است ولو اینکه دارنده اولیه آن به تعهدات قراردادی خویش عمل نکرده باشد. بنابراین بهتر است صادر کننده امکان انتقال آن را از دارنده اولیه بگیرد. در این راستا پیشنهاد می شود صادر کننده چک را در وجه شماره حساب طلبکار صادر کند.

در این صورت بانک صرفا وجه این چک را بحساب آن شخص واریز خواهد کرد. لذا اشخاص ثالث چنین چکی را مطلقا نخواهند پذیرفت. زیرا وجه این چک قابل پرداخت به اشخاص ثالث نخواهد بود. حتی در فرض سرقت یا مفقودی خطر کمتری دارنده چک را تهدید می کند، زیرا سارق امکان وصول نقدی وجه این چک را نخواهد داشت به مانندچک بانکی بین بانکی که الزاما باید در وجه حساب ذینفع مندرج در چک واریز گردد. همچنین پیشنهاد می شود که عبارت چاپی به حواله کرد او روی متن خط زده شود و یا علاوه بر آن روی چک با دست نوشته یا مهر شود غیر قابل انتقال.

اتخاذ روش هایی جهت جلوگیری از جعل

نکته چهارم : بر روی چک بنویسید بدون خط خوردگی و پشت نویسی

در عرف بانکداری رایج است که در صورت خط خوردگی روی آن، با پشت نویسی و درج عبارت ” فلان مبلغ یا تاریخ صحیح است :چک را پذیرفته و آن را پرداخت می کنند. در حالیکه ممکن است این خط خوردگی و پشت نویسی توسط صادر کننده صورت نگرفته باشد و وی متضرر شود؛ بنابراین برای جلوگیری ازسوء استفاده احتمالی ، بهتر است در جایی که ازچک خالی است این عبارت ذکر شود بدون خط خوردگی و پشت نویسی

البته بدیهی است که ممکن است همین عبارت هم خط بخورد! منتها انتظار می رود که دیگر بانک چنین چکی را که از یک طرف روی آن نوشته شده بدون خط خوردگی و پشت نویسی و از طرف دیگر خط خوردگی و پشت نویسی دارد را بدلیل تغارض مندرجات و ظن قوی دست کاری و جعل پاس نکند.

بهترین راه اثبات وعده دار بودن چک

نکته پنجم : زدن تاریخ زیر امضای صادر کننده

اگرچک وعده دار است ( یعنی تاریخ صدور با پرداخت آن متفاوت باشد )، بهتر است زیر امضای خود، تاریخ صدور را هم ذکر کند. این امر باعث می شود تا در صورت برگشت خوردن آن، دارنده نتواند با کتمان حقیقت علیه صادر کننده شکایت کیفری کند. زیراچک وعده دار جنبه کیفری ندارد و ساده ترین راه اثبات آن، همین ذکر تاریخ زیر امضای صادر کننده است، که دادیار رسیدگی کننده به شکایت می تواند با ملاحظات تفاوت آن تاریخ پرداخت وجه (در بالای سمت راست چک) به وعده دار بودن چک پی برده و شکایت ناروا دارنده را رد کند. گفتنی است مطابق مقررات شرایط حساب جاری، تاریخی که زیر امضاء زده می شود جزء امضاء محسوب نمی شود.

گرفتن رسید تحویل چک

نکته ششم : تهیه تصویر از اصل چک و کارت ملی دریافت کننده در یک برگه و امضای آن توسط گیرنده

چک به هر کسی که تحویل می شود باید پس از احراز هویت و سمت، از وی رسید دریافت شود؛ بهتر است که رسید حاوی تصویرچک و کارت ملی دریافت کننده باشد و دریافت کننده زیر تصویر چک با دست خودش بنویسد، ” اصل چک بالا در تاریخ …………… توسط اینجانب ………………. دریافت شد. علاوه در دریافت رسید لازم است گیرنده طلبکار باشد یا شخصی که از جانب طلبکار سمت دارد؛ در مجموع  بهتر است آن را به طلبکار تحویل داده و از وی رسید بگیریم.

این شش نکته مطالبی است که صادر کننده باید به آن ها توجه داشته باشد.

منبع: کتاب صفر تا صد حقوق کار به زبان ساده نوشته دکتر فرهاد بیات

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *